Evdeki küçük elektrik arızaları çoğu zaman basit müdahalelerle çözülebilir. “Priz nasıl takılır?” diye düşünüyorsanız ya da priz değiştirme konusunda yönlendirme arıyorsanız doğru yerdesiniz. Priz takma ve değiştirme ile ilgili güvenli yöntemleri sizin için hazırladığımız rehberde bulabilirsiniz.
Elektrik Prizi Takarken Dikkat Edilmesi Gereken Güvenlik Önlemleri
Elektrikle çalışırken güvenlik her zaman ilk sırada olmalıdır. Bunun için işe başlamadan önce aşağıdaki güvenlik adımlarını uygulayabilirsiniz.
Sigortayı kapatın. Tüm evin şalterini kapatıp elektriğini kesin ya da prizi değiştireceğiniz odanın elektriğini kesin.
Bir kontrol kalemi yardımıyla prizin deliklerinden elektrik gelip gelmediğini kontrol edin. Kalemde ışık yanmıyorsa elektrik gelmiyor demektir.
Plastik ve kauçuk gibi malzemeler yalıtkan olduğu için elektriği kesmiş olsanız da kısa devre ihtimaline karşı çalışırken plastik saplı tornavidalar tercih edin. Profesyonel elektrikçi tornavidalarının sapları genellikle 1000V gerilime kadar dayanıklı VDE sertifikasına sahiptir. Dilerseniz böyle bir tornavida da tercih edebilirsiniz.
Ellerinizin kuru olduğundan emin olun. Mümkünse güvenlik için özel eldiven kullanın.
Priz Montajı İçin Gerekli Aletler Nelerdir?
Priz montajına başlamadan prizi söküp takmak için ihtiyacınız olan aletleri aşağıdaki gibi sıralayabiliriz.
Kontrol kalemi
Düz tornavida
Yıldız tornavida
Yan keski
Kablo soyucu
Elektrik bandı
Malzemeleriniz tamamsa elektrik prizinin nasıl sökülebileceğine bakalım.
Eski Priz Nasıl Sökülür? (Vidalı ve Vidasız Modeller)
Priz değişimi için öncelikle ilgili sigortayı kapatmalı ve bir kontrol kalemiyle prizde elektrik olmadığını kesin olarak teyit etmelisiniz. Ardından eski prizi söküp; faz (kahverengi/siyah), nötr (mavi) ve toprak (sarı-yeşil) kablolarını yeni prizin klemenslerine, vidalar gevşek kalmayacak şekilde sıkıca bağlamalısınız. Son aşamada priz mekanizmasını duvardaki kasaya tam oturacak şekilde sabitleyip, dış kapağı takarak montajı güvenle tamamlayabilirsiniz.
Prizin modeline göre izlemeniz gereken adımlar şöyledir:
Vidalı Priz Modelleri Nasıl Sökülür?
Geleneksel modellerde prizin dış kapağını tutan görünür bir vida bulunur.
Prizin tam ortasında bulunan vidayı düz veya yıldız tornavida ile gevşetin. Kapak kendiliğinden gelecektir.
Duvarın içine giren kasayı tutan yanlardaki iki vidayı gevşetin. Bu vidaları tamamen çıkarmanıza gerek yoktur; gevşetildiğinde priz kasadan ayrılacaktır.
Arkadaki klemens vidalarını gevşeterek faz, nötr ve toprak kablolarını serbest bırakın.
Vidasız (Geçmeli) Priz Modelleri Nasıl Sökülür?
Yeni nesil prizlerde (Viko vb. markaların çoğu serisi) dış yüzeyde vida görünmez.
Vidasız modellerde dış kapak ve çerçeve tırnaklıdır. İnce uçlu bir tornavida yardımıyla çerçevenin alt veya yan kısmından hafifçe kanırtarak kapağı yerinden çıkarın.
Mekanizmayı duvarda sabit tutan yan tırnakları gevşetmek için mandallı vidaları açın.
Kablolar vidalı değil de geçmeli bir sistemle tutuluyorsa, klemensin üzerindeki küçük düğmelere/mandallara bastırarak kabloları kendinize doğru çekip çıkarabilirsiniz.
Eski prizi söktüyseniz prizin içerisindeki kabloları doğru bağlama adımına geldik.
Priz Kablosu Hangi Renge Bağlanır? Renk Kodları ve Anlamları
Priz montajı sırasında kablo renklerini doğru şekilde bağlamak cihazların düzgün çalışması ve elektrik güvenliği için gereklidir. Türkiye’deki standart elektrik tesisatında her kablo renginin bir anlamı vardır.
Faz (L) hattı genellikle kahverengi veya siyah renkte olur ve elektrik akımını taşıyan ana hattır.
Nötr (N) hattı mavi renktedir ve elektrik devresinin tamamlanmasını sağlar.
Toprak hattı ise sarı-yeşil renkte olur ve elektrik kaçağı durumunda güvenlik amacıyla akımı toprağa iletir.
Yeni priz takarken bu renk kodlarına dikkat ederek kabloları prizin arkasındaki uygun klemenslere (elektrik kablosunu güvenli bir şekilde birbirine bağlamaya yarayan, içi iletken dışı ise yalıtkan bir madde) bağlamanız gerekir. Yanlış bağlantı yapılması durumunda priz çalışsa bile elektrik güvenliği açısından risk oluşabilir.
Örneğin yanlış faz kablosunu prizin orta kısmındaki topraklama klemensine bağlarsanız, prize taktığınız metal gövdeli her cihazın dış yüzeyine doğrudan elektrik vermiş olursunuz. Yani, elektrik çarpma riski doğar.
Topraklama Olmadan Priz Takılır mı?
Takılır, elektrik de verir ancak güvenli olmaz. Özellikle metal gövdeli beyaz eşyalar, bilgisayarlar ve büyük elektrikli cihazlar kullanılırken topraklama hattı büyük önem taşır. Eğer duvardaki priz hattında topraklama kablosu bulunmuyorsa, güvenli kullanım için elektrik tesisatının bir elektrikçi tarafından kontrol edilmesi tavsiye edilir.
Adım Adım Yeni Priz Nasıl Takılır?
Dikkat edilmesi gereken güvenlik adımlarından, prizin sökülme şeklinden ve kablo uçlarının nasıl bağlandığından bahsettik aşağıdaki sıralamayı izleyerek tekli priz takabilirsiniz.
Sigortayı kapatın.
Eski prizi sökün.
Duvardan gelen 3 ana kablonun uçlarını yaklaşık 1 cm kadar yan keski ile soyun. Oksitlenme varsa kesin.
Bahsettiğimiz renk kodlarına uygun olacak şekilde vidaları gevşetip kabloyu takın ve vidaları iyice sıkın.
Her priz modeli aynı montaj yöntemine sahip değildir. Bazı modeller kullanım alanına göre farklı şekilde monte edilir.
İkili priz modellerinin tek bir duvar kasası üzerinden iki fiş girişi bulunur. Bağlantı mantığı tekli prizlerle aynıdır. Faz, nötr ve toprak kabloları uygun klemenslere bağlandıktan sonra priz mekanizması kasaya sabitlenir.
Sıva üstü prizlerde ise duvarın içinde elektrik kasası bulunmaz. Bu modeller doğrudan duvar yüzeyine vidalanır ve kablolar genellikle dışarıdan gelen kablo kanalları ile prize bağlanır. Depo, balkon, garaj gibi alanlarda sıva üstü prizler oldukça yaygın olarak tercih edilir.
Priz Takmak Ne Kadar Sürer?
Basit bir priz değişimi genellikle 10 ila 15 dakika içerisinde tamamlanabilir. Tabii bazı durumlara göre de değişebilir.
Örneğin duvardaki kabloların kısa olması, kablo uçlarının yeniden soyulması gerekmesi veya eski tesisatın kontrol edilmesi işlemi biraz daha uzatabilir. Özellikle yeni bir priz hattı çekilecekse süre daha uzun olabilir.
Yanmış Priz Nasıl Değiştirilir?
Yanmış prizi değiştirmek için önce sigortayı kapatın ve eski prizi duvardan sökün. Kabloların uçlarını kontrol edin. Eğer kablolar da yanma nedeniyle kararmışsa, kablonun sağlam kısmına kadar kesip yeniden soyulması gerekebilir. Ardından yeni prizi aynı bağlantı düzenine göre monte ederek işlemi tamamlayabilirsiniz.
Priz Neden Isınır?
Prizlerde oluşan ısınma genellikle elektrik bağlantılarındaki sorunlardan kaynaklanır. En sık görülen nedenler şunlardır:
Gevşek bırakılmış kablo bağlantıları
Prizin kapasitesinden daha yüksek elektrik yükü çekilmesi
Eski veya yıpranmış priz mekanizması
Prizde belirgin bir ısınma varsa bağlantıları kontrol etmek ve gerekirse prizi değiştirmek gerekir.
Çocuk Güvenlikli Priz Nedir? Neden Tercih Edilmeli?
Çocuk güvenlikli prizler, özellikle küçük çocukların bulunduğu evlerde güvenliği artırmak için tasarlanmış özel priz modelleridir. Bu prizlerde fiş girişlerinin önünde koruyucu bir mekanizma bulunur. Küçük çocukların bulunduğu evlerde bu tür prizler güvenliği önemli ölçüde artırır. Çocukların priz deliklerine metal cisim sokmasını önlemeye yardımcı olur.
Yeni Priz Hattı Nasıl Çekilir?
Evinizde priz bulunmayan bir noktaya elektrik hattı çekmek istediğinizde en yakın elektrik bağlantı kutusundan yeni bir hat çekilmesi gerekir. Bu işlem genellikle duvar içindeki buat (bağlantı kutusu) üzerinden gerçekleştirilir.
Yeni priz hattı çekilirken genellikle 2.5 mm² kesitli elektrik kablosu kullanılır. Kablo, duvar içinden veya kablo kanalı üzerinden yeni priz noktasına kadar taşınır. Ardından duvara uygun bir elektrik kasası yerleştirilir ve priz montajı yapılır. Bu işlem için bir profesyonelden yardım almanız gerekir.
Basit priz değişimleri çoğu zaman temel elektrik bilgisine sahip kişiler tarafından yapılabilir. Özellikle elektrik tesisatının eski olduğu, kabloların hasarlı olduğu veya yeni bir hat çekilmesi gerektiği durumlarda bir elektrikçiden destek almanızı tavsiye ederiz.
Dikkat edilmesi gereken güvenlik adımlarından, prizin sökülme şeklinden ve kablo uçlarının nasıl bağlandığından bahsettik aşağıdaki sıralamayı izleyerek tekli priz takabilirsiniz.
